Bizde Eğrilce (Hıdırellez)

Her canlı dogar büyür ve ölür.Mevsimlerde böyledir.Bahar bir doğuş , yaz gelişme ,güz olgunluk , kış da bir uykuya dalıştır.Doğuşu simgelediği , anımsattıgı için baharın önemi büyüktür ya da farklıdır.İnsanın güzelliğinin, gençliğinin , heyecanının dorukta olduğu yılları ömrünün baharı olarak nitelendiririz.İnsanlar da oldugu gibi bu durum tabiattada böyledir tabiî ki.Tabiatta bahar mevsimi gençlik,tazelik ve canlılıktır.Baharın gelişi umuda işarettir.Kupkuru tabiatın bir anda renk ve şekil değiştirip gözalıcı hale gelmesi elbette sevince yol açacaktır. Bu coşkuyuda kışın eziyetini, yorgunlugunu atmak,bahara hoşgeldin demek için atalarımız bahar bayramları kutlamışlardır.Hıdırellez Türk dünyasında kutlanan ilk yaz bayramlarından biridir.Kaynağı çok eskidir bu bayrama Anadolu ve Anadolu dışındaki Türk-i Cumhuriyetlerde büyük ilgi vardır.Gelenek ve göreneklerimizin bu bayramlarda yaşatılmasına devam edilmektedir.Dolayısıyla Hıdırellez türk toplumunu canlandıran , birlik ve beraberliği paylaştıran bir olgudur.Prof.Dr.Oğuz Öcal’a göre ‘Hıdırellez,halk takvim unutuldukça ‘ bahar bayramı zannedilmeye başlanmıştır. İşin aslı hıdırellezin kutlandıgı 6 mayıs halk takviminde 1hızır’dır yani yeni yılın ilk günüdür . Eğrilce şenliklerinin Unesco tarafından “İnsanlığın somut olmayan kültür mirası” olarak kabul edilmesi için başvuruda bulunmuştur.Başka bir inanışa göre de hıdır ile ellez(ilyas-elyas) kardeştir yılda sadece bir gün buluşurlar.Bu da 6 Mayıs günüdür …O gün hacet ve dilek kapılarının açık olduguna inanılır.6 Mayıs’a ‘ a hıdırellez denilmesinin sebebi ;Hızır Aleyhiselam bu günde kurak bir yere oturur ve onun oturması ile heryer yeşillenmeye başlar.Bundan dolayı bolluk ve bereket getireceğine inanıldıgı için kutlamalar yapılır….     Gelelim bizde eğrilcenin önemine;Kutlanma sebebi ne olursa olsun özellıkle bayanların en önemli eğlencelerinden biridir… 5 mayıs günü ilkindi vaktinin girmesi ile eğrilce zamanı girmiş olur.O gün büyük ihtimal fırınlarda sütlü çörek , anşalı -gözere basılarak yüzüne şekil verilen sütlü ekmek – fırın kömbesi ,kavurga yapılır.Yogurtlar mayalanır ,sarı burma,sarma,özellikle haşlanmış yumurta salatası(bereketi ifade eder) hazırlanması gereken yiyeceklerdendir.Nişannılı olan kızın kayınvalidesi tüm bu hazırlıkları yapar , gelinlik kıza bayramlık tabir ettigimiz – elbiselik,ayakkabı,çorap v.b-hediyeler alır.Her nişannılı kızın kayınvalidesi bu hazırlıkları yapmak zorundadır… Hazırlıklar dışında da inanış gereği yapılması gereken adetler vardır… 5 mayıs ilkindi vaktinden sonra el işi yapılmaz ev işide sınırlı yapılır …Örneğin:Traş olunmaz , köfte sıkılmaz …Doğacak çocugun , çıkacak civcivin ya da diğer dananın,kuzunun , topal ya da kel olacağına inanılır…Çocuğu ölen anneler iğne tutmaz ,dikiş dikmez, ahirette annelerine su taşıdıkları tasların o iğnelerle delineceğine inanılır.(benim annem bu kuralı asla atlamazdı.)Bahçenin bir kenarına fasulye dikilir,dikerken de. bugünkü yaptığım işlerin hatası olursa bu yüzden evimdeki canlılara bir zarar gelecek olur sa bu zararlar “eğrisi dogrusu bunlarda bitsin “diye niyet edilir.Akşamdan hazırlık yapan oğlan evi eşini dostunu hanımları davet eder.”Yarın. bizim sofraya buyur gel, gelinlik gezdiriyoruz” der …Çok. yakın zamanda cenazesi olanlardan ertesi gün yapılacak şenlik için müsaade alınır. 6 Mayıs sabahı önceden belirlenen su kenarı ya da düz çayırlık olan bir yerde tüm köyün kızları ,kadınları toplanır(eğrilce deresi denilenIMG_0296 mevkide önceden çevre köylerin toplanıp eğrilce kutlamaları yaptıklarını duydum ama kesin bir bilgiye sahip değilim) …En güzel yöresel, otantik giysiler giyilir…Yiyecekler içecekler taşınır, piknik havasında şenlikler başlar.Halaylar kurulur,hanımlar karşılıklı türküler söyler…O seneki nişannılı olan tüm kızlar bir araya toparlanıp ayakta bekletilir… Bir nevi görüyücüye çıkarma gibi…Buna “gelinlik süzülmesi”denir.Her kaynana gelinine özel yiyecek tepsisi hazırlamıştır.Gelinlik kızlar bi müddet süzüldükten sonra büyüklerden artık otursunlar izni çıkar.. Nişannılı kızlar oturur, tepsilerde kendilerine hazırlanan yiyeceklerden ,genç arkadaşlarıyla hem yer hem birbirlerine ikram ederler.Diğer yandada herkes sofralarını hazırlamıştır ,birlik beraberlik içerisinde hazırlanan ikramlardan herkes birbirine tattırır…İçine fındık,fıstık,üzüm vs katılmış kavurgadan ,kömbe,çörek,anşalı herkese dağıtılır..Yılda birde olsa köyümüz de bayanlar bu günü sadece kendilerine adarlar.Akşam olduğunda ise geline alınan hediyeler alınarak gelinlik kız görmeye gidilir.Evet eğrilce çok önemlidir Sivas’ta İstanbul’dada devam ettiren arkadaşlarımız var.Başka yörelerden gelen arkadaşlar bu şenliği kaynanalarınızdan bizzat şahsınıza yapılmasını isteyin.Bizde kesin geleneklerdendir.Olmazsa olmazımızdır…En güzel eğrilceleri köyümüzde sevdiklerimizle birlikte kutlamak dileği ile …..

 

Yorum Yapmak İster misiniz ?

Sayfa Başına Dön